Trong thế giới tự nhiên đầy màu sắc này, thiên nhiên luôn tạo ra những bất ngờ này đến bất ngờ khác. Có những sinh vật, những con kiến rất đỗi bình thường. Nhưng, có những loài kiến mà chỉ cần nhìn thấy một lần là nhớ. Không hẳn vì chúng quá lớn, quá mạnh hay có tập tính kỳ lạ, mà đơn giản là màu sắc của chúng khác với những con kiến thường gặp. “Polyrhachis cyaniventris” chính là một loài như vậy.

Là 1 loài kiến thợ dệt, đặc trưng với những chiếc gai trên và sau lưng của dòng Polyrhachis. Thậm chí 1 số loài Polyrhachis còn có thể dùng tơ của ấu trùng nhả ra để kết dính và làm tổ.

Cơ thể của chúng có ánh xanh kim loại khá rõ, đặc biệt khi nhìn dưới ánh sáng. Worker dài khoảng 8–10 mm, thân hình tương đối chắc và có những chiếc gai đặc trưng của chi Polyrhachis. Loài này được mô tả từ Philippines từ năm 1858 và sau đó được ghi nhận trên khá nhiều đảo của quần đảo này, trong đó có Luzon, Catanduanes, Mindoro, Samar và Leyte.

Nhưng khác với một số loài Polyrhachis nổi tiếng với khả năng dùng tơ ấu trùng để dệt tổ, P. cyaniventris được ghi nhận làm tổ trong những hốc có sẵn bên trong cành cây.

Nhưng nếu chỉ nói P. cyaniventris là một con kiến xanh thì hơi “phí!”. Thứ thú vị hơn nằm ở chỗ nó Chê, không muốn sống dưới mặt đất :)).

TẠI SAO CHÚNG KHÔNG THƯỜNG XUYÊN XUẤT HIỆN DƯỚI ĐẤT?

Trong những lần được quan sát ngoài tự nhiên, worker P. cyaniventris thường được bắt gặp vào ban ngày trên lá và những cành nhỏ của cây bụi hoặc cây thấp.

Chúng có thể xuất hiện ở nhiều kiểu môi trường khác nhau:

• Có những khu rừng dipterocarp đã bị tác động.
• Có rừng thứ sinh.
• Thậm chí có cả những khu trồng dừa nơi tầng cây bụi bên dưới vẫn phát triển khá nhiều.

Điểm chung là có thực vật để chúng di chuyển và kiếm ăn.

Người nghiên cứu thường bắt gặp chúng trên lá và cành hơn là dưới đất. Thực tế, các mẫu vật được thu thập trong quá trình kiếm ăn ban ngày, trong khi việc tìm thấy chính tổ của chúng lại khó hơn nhiều.

Và điều này tạo ra một hình ảnh khá thú vị. Một con P. cyaniventris có thể đang đi dọc theo mép một chiếc lá, rồi biến mất vào đám cây bên cạnh. Nhìn từ dưới lên gần như chẳng có gì đặc biệt. Nhưng tổ của nó có thể đang nằm ngay trong một cành cây ở phía trên.

TỔ CỦA CHÚNG NẰM Ở ĐÂU VÀ QUY MÔ NHƯ THẾ NÀO?

Ảnh nuôi thực tế của shop

Đây có lẽ là phần thú vị nhất về loài này. Các nhà nghiên cứu từng ghi nhận tổ P. cyaniventris nằm trong những khoang bên trong cành cây.

Điều đặc biệt là những cành có tổ không nhất thiết phải còn nằm nguyên trên cây. Có tổ được tìm thấy trong cành ở tầng thực vật thấp, nhưng cũng có trường hợp tổ nằm trong những cành đã ở trên mặt đất.

Một tổ được ghi nhận có khoảng 100 cá thể và một queen. Khoảng 100 con nghe có vẻ không nhiều nếu đem so với những đàn kiến có hàng nghìn hoặc thậm chí hàng chục nghìn cá thể. Nhưng với một tổ nằm gọn trong một khoang cành cây, đó lại là một quy mô khá dễ hình dung:

• Không cần một hệ thống đường hầm khổng lồ dưới đất.
• Không cần một tổ trải rộng.
• Chỉ cần một khoảng rỗng đủ an toàn trong một cành cây là cả đàn có thể sống ở đó.

Dữ liệu hiện có cũng cho thấy loài này có queen trong tổ và không có bằng chứng cho thấy nó có kiểu sinh sản bằng worker như một số loài Harpegnathos. Tuy nhiên, những thông tin chi tiết về vòng đời và tổ chức xã hội của P. cyaniventris vẫn chưa được nghiên cứu nhiều.

TẬP TÍNH KIẾM ĂN BAN NGÀY CỦA CHÚNG CÓ GÌ ĐẶC BIỆT?

P. cyaniventris được ghi nhận kiếm ăn vào ban ngày. Worker di chuyển trên những chiếc lá và cành nhỏ, chủ yếu ở tầng cây thấp. Đây là một điểm khá đáng chú ý vì nếu bạn chỉ quan sát mặt đất, khả năng cao sẽ bỏ qua chúng hoàn toàn.

Cũng chính vì vậy mà việc tìm tổ không đơn giản. Thấy một worker không có nghĩa là ngay gần đó sẽ có một tổ nằm dưới đất. Nó có thể tiếp tục chạy trên những cành cây cách mặt đất một khoảng, rồi chui vào một khoang nào đó mà từ bên ngoài gần như không thể nhìn thấy.

Nguồn ảnh : Pinterest

Còn chúng kiếm ăn cụ thể bằng gì?

Đây là chỗ cần cẩn thận. Các tài liệu hiện có ghi nhận khá rõ vị trí và thời điểm chúng kiếm ăn, nhưng không cung cấp đủ quan sát để nói chắc rằng P. cyaniventris chuyên săn một loại con mồi nào đó hay có một chế độ ăn đặc biệt.

Vì vậy, thay vì gọi chúng là “kiến săn mồi” hay “kiến chuyên bắt côn trùng”, tốt hơn nên dừng ở điều đã biết: worker hoạt động trên lá và cành vào ban ngày để kiếm thức ăn. Phần còn lại vẫn cần thêm quan sát.

MÀU XANH NÀY CÓ PHẢI LÀ TRƯỜNG HỢP DUY NHẤT TRONG CHI POLYRHACHIS?

P. cyaniventris thuộc một nhóm nhỏ gọi là Polyrhachis cyaniventris species-group. Nhóm này hiện gồm:

• P. cyaniventris
• P. pirata
• P. baca

Những loài trong nhóm có kích thước khá tương đồng và thường có ánh kim loại, trong đó sắc xanh là một đặc điểm dễ chú ý. Điều này cũng khiến việc xác định chúng chỉ bằng màu sắc không phải lúc nào cũng đơn giản.

Polyrhachis vốn đã là một chi rất lớn và đa dạng. Riêng ở Philippines, các nhà nghiên cứu từng ước tính có khoảng 100 loài Polyrhachis có thể hiện diện, dù tại thời điểm nghiên cứu không phải tất cả đều đã được xác định chính thức. Vì thế, một con kiến có ánh xanh chạy trên cành cây chưa đủ để kết luận ngay đó là P. cyaniventris.

VÌ SAO TỪNG CÓ THỜI ĐIỂM NGƯỜI TA NGHĨ NÓ CỰC KỲ HIẾM?

Có một câu chuyện khá hay liên quan đến việc tìm thấy loài này ở Cebu. Năm 2010, Herbert Zettel và C.V. Pangantihon thu được một worker P. cyaniventris tại khu vực Cantipla, Cebu City, ở độ cao khoảng 800 m. Đây là ghi nhận đầu tiên của loài trên đảo Cebu. Điều thú vị là khu vực này vốn đã từng được nghiên cứu về kiến trước đó, nhưng P. cyaniventris không xuất hiện trong những khảo sát trước.

Sau khi nhận ra con kiến này có ý nghĩa đối với việc nghiên cứu phân bố của loài, các nhà nghiên cứu tiếp tục tìm kiếm. Nhưng không dễ. Họ không thu được thêm mẫu P. cyaniventris nào từ khu vực đó.

Điều này khiến tác giả của nghiên cứu năm 2013 cho rằng quần thể tại khu vực này có thể là một quần thể sót lại và cực kỳ hiếm. Tuy nhiên, đây là nhận xét về tình trạng của loài ở khu vực được nghiên cứu, chứ không nên hiểu rằng P. cyaniventris cực kỳ hiếm ở toàn bộ Philippines. Loài này vẫn có nhiều ghi nhận trên các đảo khác.

ĐIỀU GÌ LÀM NÊN SỨC HÚT CỦA LOÀI KIẾN KHÔNG QUÁ NỔI TIẾNG NÀY?

Điều mình thích ở Polyrhachis cyaniventris là nó không có một “chiêu trò” quá nổi tiếng:

• Nó không nổi tiếng vì nhảy như Harpegnathos saltator.
• Không có câu chuyện xã hội nổi tiếng như những loài Harpegnathos có worker sinh sản.
• Cũng không phải kiểu kiến dệt tổ trên lá mà người ta thường liên tưởng đến khi nhắc tới Polyrhachis.

Nó chỉ đơn giản là một con kiến màu xanh sống giữa cây cối.

Nhưng khi ghép những mảnh thông tin lại, bức tranh bắt đầu thú vị hơn:

• Ban ngày, worker bò trên lá và cành nhỏ.
• Tổ có thể nằm sâu trong một khoang của cành cây.
• Một đàn được ghi nhận có khoảng 100 cá thể và một queen.
• Chúng phân bố trên nhiều đảo ở Philippines, nhưng tại một số địa điểm lại rất khó bắt gặp.

Và cho tới nay, vẫn còn khá nhiều thứ về cuộc sống của chúng chưa được biết rõ.